برای ثبت چک صیادی با گوشی، صادرکننده اطلاعات چک را ثبت می‌کند؛ دریافت‌کننده آن را با برگه تطبیق می‌دهد و تأیید می‌کند؛ و اگر قرار است چک به فرد دیگری برسد، انتقال هم باید ثبت شود. این سه کار، مسئول و زمان متفاوتی دارند.
برای صاحب یک فروشگاه یا کسب‌وکار کوچک، مسئله فقط زدن یک دکمه نیست: باید معلوم باشد چه کسی چک را بررسی کرده، به کدام فاکتور مربوط است و در چه تاریخی باید پیگیری شود. این راهنما درباره چک کاغذی صیادی جدید است؛ ثبت اطلاعات آن با گوشی، به معنی تبدیل آن به چک الکترونیکی نیست.
پیش از شروع چه چیزهایی آماده باشد؟
برگه چک، شناسه صیادی، مبلغ، تاریخ سررسید و مشخصات دقیق گیرنده را کنار دست بگذارید. شناسه صیادی را با شماره حساب یا شماره سریال برگه اشتباه نگیرید. هنگام ورود مبلغ، واحدی را که برنامه نشان می‌دهد بررسی کنید.
برای دسترسی موبایلی، از همراه‌بانک یا برنامه پرداخت مجاز استفاده کنید و مسیر نصب را از وب‌سایت رسمی ارائه‌دهنده بگیرید. طبق راهنمای ابزارهای دسترسی بانک تجارت، استفاده از برنامه‌های حوزه پرداخت برای عملیات صیاد به سیم‌کارت متعلق به خود شخص نیاز دارد. احراز هویت و امکانات هر درگاه را از راهنمای همان ارائه‌دهنده بررسی کنید؛ نام منوها ممکن است متفاوت باشد.
اگر چک مربوط به شرکت یا حساب مشترک است، دسترسی نماینده و صاحبان امضا را با بانک بررسی کنید؛ راهنمای کاربر حقیقی را بدون بررسی به حساب شرکت تعمیم ندهید.
تفاوت ثبت، تأیید و انتقال چک چیست؟
| عملیات | انجام‌دهنده | چیزی که باید کنترل شود |
|---|---|---|
| ثبت صدور | صادرکننده | هماهنگی مشخصات برگه با اطلاعات ورودی |
| تأیید دریافت | دریافت‌کننده | تطبیق اطلاعات سامانه با برگه چک |
| ثبت انتقال | دارنده‌ای که چک را واگذار می‌کند | مشخصات گیرنده بعدی |
این تفکیک بر پایه راهنمای فرآیندهای سامانه صیاد بانک تجارت است. عکس چک یا تصویر رسید طرف مقابل را جای بررسی وضعیت در درگاه خودتان نگذارید.
مرحله اول: ثبت صدور توسط صادرکننده
۱. به بخش صیاد در درگاه مجاز وارد شوید و احراز هویت را انجام دهید.
۲. گزینه ثبت صدور را انتخاب و اطلاعات خواسته‌شده، از جمله شناسه چک، مبلغ، سررسید، مشخصات گیرنده و «بابت» را وارد کنید.
۳. پیش از ثبت نهایی، اطلاعات را با برگه مقایسه کنید و نتیجه عملیات را نگه دارید.
برای کنترل داخلی، پیشنهاد می‌کنیم در پرداخت‌های مهم، یک نفر اطلاعات را وارد کند و شخص مسئول پرداخت، مبلغ و گیرنده را دوباره بخواند. این پیشنهاد یک روش اجرایی کسب‌وکار است، نه الزام عمومی بانکی.
مرحله دوم: تأیید دریافت توسط گیرنده
۱. با دسترسی خودتان به بخش تأیید یا رد چک بروید و چک دریافتی را استعلام کنید.
۲. مبلغ، سررسید و مشخصات گیرنده را با برگه تطبیق دهید؛ فقط در صورت انطباق، تأیید کنید.
۳. اگر مغایرتی وجود دارد، تأیید را متوقف و موضوع را با طرف مقابل و در صورت نیاز بانک پیگیری کنید.
در پرسش‌های متداول بانک تجارت تصریح شده که وصول چک‌های جدید صیادی به ثبت و تأیید در سامانه وابسته است. بنابراین این بررسی را به روز سررسید موکول نکنید.
مرحله سوم: انتقال چک به گیرنده بعدی
اگر می‌خواهید چک دریافتی را به شخص دیگری بدهید، در بخش انتقال، مشخصات گیرنده جدید را ثبت کنید؛ گیرنده جدید هم باید اطلاعات را بررسی و تأیید کند. صرف تحویل برگه یا پشت‌نویسی را جایگزین ثبت انتقال ندانید.
پیشنهاد عملی این است که برای هر انتقال، نام مسئول پیگیری و زمان بررسی نتیجه را مشخص کنید. ثبت یک درخواست را با پایان پیگیری اداری داخل کسب‌وکار یکی نگیرید؛ پرونده باید نشان دهد چک اکنون نزد چه کسی است.
مثال فرضی: اشتباه ریال و تومان در چک فروشگاه
این مثال کاملاً فرضی است. فروشگاهی بابت یک فاکتور ۴۵ میلیون تومانی چک می‌گیرد. مبلغ معادل، ۴۵۰ میلیون ریال است. اگر برگه ۴۵۰ میلیون ریال باشد اما سامانه ۴۵ میلیون ریال نشان دهد، اعداد ده برابر اختلاف دارند.
مسئول دریافت، به‌جای تأیید عجولانه، مغایرت را ثبت می‌کند و از صادرکننده می‌خواهد آن را از مسیر بانکی مناسب پیگیری کند. تا روشن‌شدن وضعیت، فروشگاه نباید این چک را در برنامه داخلی خود یک دریافت بدون مسئله فرض کند.
برای جلوگیری از تکرار اشتباه، در یادداشت فاکتور دو ستون مستقل «مبلغ معامله به تومان» و «مبلغ چک به ریال» داشته باشید.
اگر خطا دیدیم، از کجا شروع کنیم؟
| مشکل مشاهده‌شده | اقدام پیشنهادی برای پیگیری |
|---|---|
| چک در دسترسی گیرنده دیده نمی‌شود | شناسه، مشخصات گیرنده و نتیجه ثبت صادرکننده را بررسی کنید |
| مبلغ یا تاریخ متفاوت است | تأیید را متوقف کنید و مغایرت را دقیق بنویسید |
| نتیجه عملیات نامشخص است | پیش از تکرار، سوابق همان درگاه را بررسی کنید |
| دسترسی حساب شرکت کافی نیست | از بانک درباره نقش نماینده و امضاداران راهنمایی بگیرید |
این جدول تشخیص قطعی خطای بانکی نیست. هنگام تماس با پشتیبانی، زمان عملیات، متن خطا و شناسه پیگیری را از مسیر امن ارائه دهید؛ رمز و کد ورود را به طرف معامله ندهید.
بعد از تأیید، پرونده چک را کامل کنید
ثبت در سامانه، جای دفتر پیگیری کسب‌وکار را نمی‌گیرد. برای هر چک این اطلاعات را در ابزار داخلی خود نگه دارید:
- شماره فاکتور یا قرارداد مرتبط و نام طرف معامله؛
- مبلغ با واحد مشخص، سررسید و مسئول پیگیری؛
- محل نگهداری اصل برگه و آخرین وضعیت بررسی‌شده؛
- نتیجه وصول یا انتقال و تاریخ آخرین اقدام.
برای یادآوری، می‌توانید یک نوبت بررسی چند روز پیش از سررسید و یک نوبت در روز سررسید تعیین کنید. تا وقتی پول وصول نشده، چک را در برنامه نقدینگی معادل پول قابل خرج نگیرید. برای تنظیم این برنامه، مقاله پرداخت به تأمین‌کنندگان و مدیریت سررسیدها و راهنمای پیگیری مطالبات مشتریان مکمل این مطلب‌اند.
پرسش‌های کوتاه
آیا دیدن وضعیت اعتباری صادرکننده همان تأیید دریافت است؟
خیر. بانک مرکزی یک خدمت استعلام وضعیت اعتباری چک صیادی دارد؛ این بررسی را با عملیات تأیید دریافت در صیاد یکی نگیرید. هیچ نتیجه استعلامی را هم تضمین وصول آینده فرض نکنید.
اگر ثبت را با گوشی انجام دهیم، می‌توانیم اصل چک را کنار بگذاریم؟
این مطلب درباره چک کاغذی است. اصل برگه را در محل امن نگه دارید؛ ثبت موبایلی را دلیل بی‌نیازی از آن ندانید. شرایط نگهداری و ارائه برگه را از بانک مربوط بررسی کنید.
آیا این مراحل آموزش استفاده از باجت بیزنس است؟
خیر؛ این یک راهنمای عمومی برای صاحبان کسب‌وکار است و به معنی فعال‌بودن خدمات چک در باجت بیزنس نیست. برای هر خدمت، امکانات اعلام‌شده همان محصول و راهنمای بانک ملاک است.
منابع و دامنه راهنما
این مطلب در ۲۹ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ با مراجعه به نتایج نمایه‌شده منابع رسمی بانک تجارت و صفحه استعلام بانک مرکزی تهیه شده است. دسترسی مستقیم به متن کامل بعضی صفحات بانک تجارت در زمان بررسی با اختلال روبه‌رو بود؛ به همین دلیل، جزئیات دکمه‌های نسخه‌های مختلف، کارمزدها و مهلت‌های اصلاح در این راهنما تعیین نشده است.
- بانک تجارت: فرآیندهای سامانه صیاد و ابزارهای دسترسی، با پیوندهای بخش‌های بالا.
- بانک تجارت: پرسش‌های متداول قانون چک، با پیوند بخش تأیید دریافت.
- بانک مرکزی: استعلام وضعیت اعتباری چک صیادی، با پیوند بخش پرسش‌های کوتاه.
در مغایرت یا پرونده حقوقی، برای اقدام مشخص از بانک و مشاور حقوقی راهنمایی بگیرید؛ پیشنهادهای ثبت و پیگیری داخلی این مقاله، جای تصمیم حقوقی درباره چک را نمی‌گیرند.
