فرض کن یک فروشگاه لوازم خانگی داری. برای فصل شلوغ باید از پخش‌کننده جنس بخری و پولش را همین حالا بدهی، اما فروش این جنس‌ها چند هفته یا چند ماه طول می‌کشد. در این فاصله، پولی که برای خرید داده‌ای قفل شده است و برای اجاره، حقوق یا فرصت‌های دیگر نقدینگی کافی نداری.
این مشکل آن‌قدر رایج است که برایش راه‌حل مشخصی وجود دارد: تأمین مالی زنجیره تأمین یا به انگلیسی Supply Chain Finance (SCF).
مسئله: فاصله‌ی خرید تا فروش
هر کسب‌وکاری که کالا می‌خرد و می‌فروشد، یک چرخه‌ی تکراری دارد:
- از تأمین‌کننده خرید می‌کند و پول می‌دهد.
- کالا مدتی در انبار یا قفسه می‌ماند.
- کالا فروخته می‌شود.
- پول فروش به دست کسب‌وکار می‌رسد؛ گاهی نقد و گاهی با تأخیر.
فاصله‌ی بین قدم اول و قدم آخر را چرخه‌ی تبدیل وجه نقد می‌گویند. هرچه این فاصله طولانی‌تر باشد، کسب‌وکار نقدینگی بیشتری لازم دارد تا بتواند همزمان خرید کند و هزینه‌هایش را بدهد.
یک مثال ساده: اگر هر ماه ۵۰۰ میلیون ریال جنس بخری و فروش هر محموله به‌طور متوسط ۶۰ روز طول بکشد، در هر لحظه حدود دو ماه خرید، یعنی ۱ میلیارد ریال، در موجودی کالا قفل شده است. این عددها فقط برای مثال هستند.
تأمین مالی زنجیره تأمین چطور کار می‌کند؟
ایده‌ی اصلی ساده است: یک نهاد مالی وسط زنجیره قرار می‌گیرد تا فروشنده پولش را زودتر بگیرد و خریدار پولش را دیرتر بدهد؛ هماهنگ با زمانی که خودش از فروش درآمد دارد.
این کار به شکل‌های مختلفی انجام می‌شود. دو مدل رایج:
- اعتبار برای خریدار: خریدار با اعتباری که دریافت کرده از تأمین‌کننده خرید می‌کند و بازپرداخت را در زمان مشخصی، معمولاً بعد از فروش کالا، انجام می‌دهد.
- پیش‌دریافت برای فروشنده: فروشنده‌ای که جنس را نسیه فروخته، به‌جای صبر تا سررسید، مطالبه‌اش را زودتر نقد می‌کند.
در ایران هم در سال‌های اخیر ابزارهایی برای تأمین مالی زنجیره تأمین معرفی شده‌اند؛ مثل اوراق گام و برات الکترونیک. شرایط و نحوه‌ی استفاده از هر ابزار را باید از بانک یا نهاد مالی ارائه‌دهنده‌ی آن پرسید.
چه فایده‌ای برای کسب‌وکار دارد؟
برای خریدار
- نقدینگی آزادتر: پولی که قرار بود در خرید قفل شود، برای هزینه‌های جاری و فرصت‌های دیگر می‌ماند.
- خرید بیشتر یا به‌موقع‌تر: می‌شود قبل از فصل شلوغ موجودی کافی تهیه کرد.
- بازپرداخت هماهنگ با فروش: قسط یا تسویه زمانی است که درآمد فروش رسیده باشد.
برای فروشنده
- دریافت زودتر پول: فروش نسیه دیگر به معنای ماه‌ها انتظار نیست.
- فروش بیشتر: وقتی خریدار راه تأمین مالی دارد، می‌تواند سفارش بزرگ‌تری بدهد.
چه زمانی به کارت می‌آید؟
تأمین مالی زنجیره تأمین برای کسب‌وکارهایی مناسب است که:
- مرتب از تأمین‌کننده‌های مشخص خرید می‌کنند؛
- بین خرید و فروششان فاصله‌ی قابل‌توجهی وجود دارد؛
- فروش نسبتاً قابل پیش‌بینی دارند؛
- و می‌خواهند بدون فشار به نقدینگی، رشد کنند یا موجودی بیشتری داشته باشند.
نکته‌هایی که باید حواست باشد
- اعتبار، بدهی است. فقط به اندازه‌ای اعتبار بگیر که با فروش واقعی‌ات قابل بازپرداخت باشد.
- زمان بازپرداخت را با چرخه‌ی فروشت مقایسه کن. اگر فروش جنس معمولاً سه ماه طول می‌کشد، اعتبار یک‌ماهه دردی را دوا نمی‌کند.
- هزینه‌ی کامل را بپرس. قبل از قبول هر اعتبار، همه‌ی هزینه‌ها و شرایط را بدان و با گزینه‌های دیگر مقایسه کن.
- برای فصل‌های کم‌فروش برنامه داشته باش. اگر فروش طبق انتظار پیش نرفت، بازپرداخت را چطور مدیریت می‌کنی؟
جمع‌بندی
تأمین مالی زنجیره تأمین برای پر کردن فاصله‌ی خرید تا فروش طراحی شده است. با این روش، کسب‌وکار می‌تواند به‌موقع خرید کند، نقدینگی‌اش را برای کارهای دیگر نگه دارد و بازپرداخت را هماهنگ با درآمدش انجام دهد.
در باجت بیزنس، اعتبار و اعتبار زنجیره تأمین بر اساس گردش حساب کسب‌وکارت پیشنهاد می‌شود تا برای خرید از تأمین‌کننده‌ها اعتبار بگیری و تسویه را هماهنگ با چرخه‌ی فروشت انجام دهی.